Afrika is geen land

De titel spat in witte blokletters van de cover: Afrika is geen land. Hé, dat is letterlijk een dia uit mijn gastles aardrijkskunde! Daar weet ik alles van, denk ik in eerste instantie. Of toch niet? Wat schrijft Dipo Faloyin eigenlijk in zijn dikke pil?

‘Waarom denk je dat dit hier staat?’ vraag ik een klas zodra Afrika is geen land op het digibord verschijnt. De meeste pubers hebben geen idee, dus licht ik een tipje van de sluier op. Na Azië is Afrika het grootste continent ter wereld, maar we praten er vaak over alsof het een land is.

‘Ga je weer naar Afrika?’ vroegen mensen me bijvoorbeeld als ik me aan het voorbereiden was op een reis naar Rwanda. Of nog erger: ‘spreek je Afrikaans?’ Dat er ruim tweeduizend talen op dit continent worden gesproken, lijkt bijna iedereen te ontgaan.

Afrika heeft maar liefst 54 landen,[1] bespreek ik met de derdeklassers in mijn gastles. En ook hoe met een liniaal de landsgrenzen in de koloniale tijd zijn getrokken. Dat drama werkt tot dag van vandaag door, laat ik hen met een rollenspel voelen. En laat Dipo Faloyin daar in zijn boek nu juist over schrijven!

Hij heeft een ronkende pen, deze Nigeriaan die is opgegroeid in de hoofdstad Lagos. Ik word direct gegrepen door zijn zinnenprikkelende beelden van een chaotische en overmoedige metropool. En ik kan me in zijn analyse over de Afrikaanse grenzen vinden. Als ik meer tijd zou hebben, zou ik zó een passage uit zijn boek in mijn gastles kunnen voorlezen.

Maar daar blijft het niet bij. Faloyin richt zijn pijlen op de beeldvorming over Afrika. En die is pijnlijker dan ik dacht. Over het lied Do They Know It’s Christmas van Bob Geldof, schrijft hij:

‘Als je naar de vier minuten durende song luistert, kun je niet anders kan geloven dat er een regio in de wereld is die onder zo’n dikke mist van armoede leeft dat zelfs Kerstmis – wereldwijd hét feest van licht en vrolijkheid – niet door de duisternis heen dringt.’[2]

Democratie versus dictatuur is een ander thema dat hij behandelt, evenals de zaak van de gestolen kunstschatten en de oorlogen die in Nigeria gepassioneerd worden gevoerd om de juiste bereiding van het Jollof-rijstgerecht.

Compleet is zijn boek niet, maar dat kan je ook niet verwachten van zo’n gigantisch, rijk en divers continent. Wel is het binnen twee jaar al toe aan de zesde druk. Ik hoop dat het kwartje nu eindelijk begint te vallen. Afrika is écht geen land.

---

[1] Onafhankelijk en erkend.

[2] Pagina 115.