De voorouders

Waarom de voorouders geen rol spelen in De boom met de bittere bladeren. Die vraag van een lezer zette me aan het denken. Ook door de toelichting: in Mozambique zijn de voorouders van wezenlijk belang.

De lezer in kwestie heeft elf jaar in Mozambique lesgegeven. Dat dit inmiddels twintig jaar geleden is, maakt haar ervaring niet minder waardevol. Hoe langer ze in dit Afrikaanse land woonde, hoe meer ze de rol van de voorouders begon te zien.

Mensen brachten kleine offers aan hun voorouders als er iets verkeerd ging in hun leven. Ze dankten hun voorouders voor het nalaten van hun land. En als ze iets te verhapstukken hadden met hun voorouders, raadpleegden ze een traditionele genezer.

Zulke dingen heb ik in Rwanda niet gezien. Hoe zou dat komen? Zijn ze er niet? Heb ik niet goed gekeken? Of had ik daarvoor langer in het land moeten blijven? Om wat licht op de zaak te werpen, raadpleeg ik Aimée.

De voorouders zijn in Rwanda heel belangrijk, zegt Aimée. Iedereen hoort bij een clan[1] via de lijn van zijn vader. Deze clans hebben invloed. Je mag niet met iemand uit je eigen clan trouwen, bijvoorbeeld. En bij een sterfgeval spelen de clanleden een grote rol.

Bovendien hebben de clans totems. Aimées totem is het vogeltje inyamanza, een kwikstaart. Ze vertelt me een mythe over haar totemdier. Voordat iemand van haar clan zijn nieuwe huis betrekt, moet eerst de kwikstaart langskomen. Dat brengt geluk.

Afstamming via je vader is zo belangrijk, dat Aimée haar voorouders van vaderskant tot vier generaties terug kan opsommen. Haar vader, grootvader, overgrootvader en betovergrootvader. Van deze voorouders heeft ze alleen haar vader gekend.

In Rwanda interesseren mensen zich dus niet alleen voor de levenden, maar ook voor de doden. Wat dat betreft lijkt het op Mozambique. Alleen: doen ze dat ook door te offeren, te danken en bij gedoe met hun voorouders traditionele hulp te zoeken?

Die gebruiken zijn bij ons door het christendom verdwenen, zegt Aimée. Het christendom is dominant in Rwanda[2]. Maar bij nader inzien kent ze toch mensen die naar de kerk gaan en ook traditionele goden aanbidden. Die raken volgens haar ‘erg in de war.’

Daar kan ik inkomen: ik raak ook bijna in de war. In elk geval weet ik nu waarom de voorouders niet voorkomen in De boom met de bittere bladeren. Welke invloed ze ook hebben, voor mij zijn ze niet zichtbaar.

Wat dat betreft is de slotzin van het boek veelzeggend: “(…) er zaten nog ontelbare andere geheimen verstopt in de heuvels van mijn land.”

[1] In totaal zijn er twintig clans in Rwanda. Zie: http://kimenyi.com/clans.php
[2] 94% van de Rwandezen is christelijk (57% katholiek en 37% protestant).

2 gedachten over “De voorouders

  1. Als je schrijft dat ze vier generaties terug kan op sommige gaat meteen in gedachten hoe ver ik zelf kom. Twee, misschien drie maar verder kom ik toch niet. Leuk om dit stukje te lezen Ruth; dank je wel!

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s