Op mijn royaltyoverzicht zie ik het ineens: Taalunie heeft een fragment uit De boom met de bittere bladeren overgenomen. Het is als zogenaamde ‘rijke tekst’ geplaatst op hun website rijketeksten.org
Nieuwsgierig ga ik surfen op internet. Taalunie blijkt de organisatie te die het beleid voor het Nederlands ontwikkeld en stimuleert.[1] Hun website rijketeksten.org geeft voorbeeldteksten voor leerlingen van 2 tot 18 jaar. Deze kunnen ingezet worden als lesmateriaal.
Door bij de zoekfunctie De boom met de bittere bladeren in te voeren, vind ik het fragment.[2] Ze hebben gekozen voor hoofdstuk 8 met de titel Cadeau van God. Ernaast een afbeelding van de cover, een tweetal lezersvragen (zie afbeelding) en linkjes naar het boek in de Vlaamse en Nederlandse bibliotheek.
De radertjes in mijn hoofd beginnen te draaien. Een rijke tekst, daar had Hanne Rosius het bij het Project Algemene Vakken ook al over. Zij wilde met haar studenten een fragment uit mijn boekhalen om op die manier in te zetten[3]. Maar wat is dat eigenlijk, een rijke tekst?
Taalunie komt met een klinkende definitie: een authentieke, aansprekende tekst met veelzijdig en gevarieerd taalgebruik, afkomstig van een vakkundige schrijver, die de leerling uitnodigt tot nadenken, beleven en betekenis geven.
Dat is niet mis! Als iemand me zou vragen om zo’n tekst te schrijven, zou ik vast een writers block krijgen. Maar de inspanning om een verhaal te vertellen dat uitnodigt tot reflectie, en om dit taalkundig zo mooi mogelijk te vertellen, herken ik wel. De definitie van een rijke tekst vervolgt:
De inhoud is verhelderend, origineel, en/of gelaagd, en maakt het leggen van betekenisvolle verbanden binnen en tussen teksten mogelijk. De tekst helpt de leerling bij het leren over en begrijpen van zichzelf en de wereld, en draagt bij aan de uitbreiding van diens talige repertoire.
Is het niet prachtig dat een tekst dit allemaal kan aanreiken? Toch is niet elke tekst zo zwanger van betekenis. Als er rijke teksten zijn, dan moeten er logischerwijs ook arme teksten bestaan. Kinderboekschrijfster Bibi Dumon Tak zegt daarover:[4]
“Als ik op scholen kom, vraag ik aan kinderen wat ze graag lezen. Ze noemen dan soms titels waarvan ik denk: die zijn zo oppervlakkig, zo uitgekauwd… er zijn zoveel betere boeken vol metaforen en lagen die je zelf nog kunt ontdekken. “Ik ben blij dat ze lezen,” zeggen leraren dan al eens, maar dat is zoals met kinderen elke dag naar de McDonalds gaan en zeggen dat je blij bent dat ze tenminste eten.”
Aha, een fastfood tekst dus: snel gemaakt, snel geconsumeerd en snel vergeten. Nee, ik ben meer van de slowfood keuken. En stiekem best een beetje trots op mijn rijke tekst.
[2] https://www.rijketeksten.org/zoek-rijke-tekst/de-boom-met-de-bittere-bladen
[3] Zie vorig blog.
[4] https://open.spotify.com/episode/0ZU90QekRrkgciY0qQN8jW?si=-rcXorNoQe-Ik43MV6IXEg
Ruth Erica Schrijft 